اکنون زمان تعبیر رویاها فرا رسیده است آرزوی شمارا برایتان می بافیم

سیر تحول ابریشم

تحقیق و گردآوری توسط آقای مهندس محمد مهدی نبی زاده

 

ابریشم ..
ابریشم لیفی است پروتئینی که به فرم رشته از دهان حشره ی کرم ابریشم ریسیده می‌شود، این حشره لیف ابریشم را به دور خود تنیده و پیله ابریشم را درست کرده و در داخل آن به سر می برد. بر اساس مدارک تاریخی، اولین کشوری که به صنعت تولید ابریشم دست یافت کشور چین بود و این زمان را مورخین، سالها قبل از میلاد مسیح ثبت کرده اند. چنانچه گفته اند ملکه چین طرز استفاده و باز کردن ابریشم از پیله را یاد گرفته و شخصاً به پرورش کرم ابریشم و تولید آن پرداخته و بانی این صنعت مهم گردیده است. سالهای متمادی صنعت ابریشم در انحصار چین بود، مردم چین سنت دیرینه ای در پوشیدن البسه ابریشمی دارند و برای قسمتی از جامعه استفاده از فرآورده های ابریشمی جزو ضروریات زندگی آنها قرار داشت و اولین کشوری که پس از چین به صنعت ابریشم دست یافت شبه جزیره کره بود که بعدها این صنعت به کشورهای ژاپن، هندوستان، ایران و کشورهای اروپایی رسید. ابریشم به عنوان ظریف‌ترین، محکم‌ترین، پردوام ترین و پرجلاترین نخ جهان از سابقه‌ای به قدمت تمدن بشری برخوردار بوده، بررسی تاریخ و سیر تحول جامعه ملل نشان می‌دهد که فاخرترین لباس ها همواره از پارچه های ابریشمی دوخته شده است.ابریشم هم در بافت پارچه های لطیف و خنک مناسب فصل گرما و هم در لایه آستر خز های زمستانی به عنوان عایق حرارتی گرم و هم در فرشهای زینتی گرانبها مورد استفاده قرار می‌گیرد.


 پیشینه صنایع ابریشم در ایران 

آغاز ورود و توسعه پرورش کرم ابریشم در سواحل خزر می باشد، ایران از قدیم الایام شاهراه ارتباطی بین شرق و غرب بوده و رفت و آمد های تجاری جز از طریق این کشور امکان‌پذیر نبوده است. دوران حکومت مغول در ایران با پرورش کرم ابریشم و صنایع مربوط به آن پیشرفت محسوسی داشته و بافتن پارچه های ابریشمی مخصوصاً در خراسان، یزد و کرمان از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار بوده است. از نوشته‌های مورخین و بعضی سیاحان، این چنین بر می آید که پرورش و نگهداری کرم ابریشم در مناطق مختلف خراسان و نواحی ساحلی خزر مرسوم بوده است. به طور کلی پرورش کرم ابریشم در ایران در دو دوره مختلف با فاصله زمانی مدیدی رونق بسزایی داشته است. اولین دوره در سال ۴۰۰ تا ۴۵۰ بعد از میلاد بوده که در آن زمان ایران یکی از مراکز مهم پخش نوغان به شمار می‌آید و از همین نقطه بود که تخم نوغان در دوران قدرت و سلطه اعراب به آفریقا و از آفریقا به اسپانیا و از آنجا در اواخر قرن دهم میلادی به ایتالیا برده شد. مقدار تولید ابریشم ایران در ۲۳۰ سال پیش تقریباً ۹۰۰ هزار کیلوگرم تخمین می زنند که اکثر آن به کشورهای اروپایی صادر می‌شده است. ابریشم در آن زمان از منابع گرانبها بوده و بنا به نوشته مورخین قسمتی از مالیات جنسی ولایات ابریشم خیز، با ابریشم محاسبه و اخذ می گردید. دوره صفویه را می‌توان عصر شکوفایی این فعالیت نام برد به طوری که میزان تولید ابریشم را در این زمان تا ۳ هزار تن برآورد کرده‌اند و در این زمان مناطقی نظیر مازندران، خراسان، اصفهان، یزد، کرمان و کاشان از جمله مراکز تولید پیله ابریشم بوده اند.
 کارخانه ابریشم کشی برای اولین بار در اواسط قرن ۱۹ در دوران سلطنت ناصرالدین شاه به وسیله یکی از سرمایه داران گیلان به نام آقا محمد خان رشتی در قریه "برکاده" رشت بنا شد که فعالیت آن پس از مدت کوتاهی متوقف گردید. در آخرین سال سلطنت ناصرالدین شاه، یکی دیگر از تجار معروف گیلان به نام حاج امین الضرب موفق شد در حد دانش فنی آن روز، کارخانه ابریشم کشی مجهزی با استفاده از ماشین آلات فرانسوی در شهر رشت ایجاد کند و با استفاده از مدیران بازرگانی "دیبلت" انحصار تاسیس آن را به مدت ۲۰ سال به دست آورد این کارخانه با نیروی کارگران ایرانی چندین سال با موفقیت به ابریشم کشی و تولید محصول با کیفیت مورد قبول بازارهای بین المللی پرداخت ولی سرانجام مسایل اجتماعی وناسازگاریهای فرهنگ شرق وغرب آنرابه تعطیلی کشاند.


دلایل افت تولید پیله کرم ابریشم/قاچاق فرآورده های ابریشمی پیله و نخ 
درزمان سلطنت احمدشاه قاجار حدود بیش از ۱۰۰کارخانه ابریشم کشی در گیلان تاسیس شد و شهرستان رشت به تنهایی صاحب بیش از ۴۰ دستگاه ماشین برای خشک کردن پیله بود که از مهم‌ترین آنها می‌توان، کارخانه پیله حاج معین السلطنه و کارخانه پیله رمضانی را نام برد که در اواخر سلطنت قاجار به دلیل بی‌توجهی به این فعالیت و از طرفی شروع بیماری مهلک واگیردار مجدداً دوره رکود این صنعت شروع شد و میزان تولید ابریشم را به ۱۰۰ تن کاهش داد. پس از شناخت عامل بیماری، توسط لویی پاستور این صنعت مجدداً در ایران رونق گرفت و از آن به بعد فعالیت‌هایی در این زمینه به عمل آمد که به نتیجه مثبتی نرسید. از جمله این که کارخانه حریربافی چالوس در مدت کمی پس راه اندازی تعطیل گردید. تولید پیله توسط کشاورزان دستخوش نوسان‌های قیمت آن در بازار بوده، به طوری که میزان تولید نخ ابریشم در زمان پیروزی انقلاب اسلامی ایران کاهش بسیار چشم گیری داشته است .
کاروانهایی که محموله ابریشم خود را از چین و مغولستان از راه ترکستان و ایران و ترکیه به اروپا حمل می‌کردند اجباراً راه طول و درازی را طی می نمودند که این راه به جاده ابریشم مشهور گشته است.


جاده ابریشم
جاده ابریشم تاریخ دیرینه دارد و در روند پیشرفت تمدن جهان نقش مهمی ایفا کرده است، با ایجاد جاده ابریشم سالانه مقادیر متنابهی از ابریشم چین از طریق هندوستان و ایران به طرف غرب حمل و در آنجا با کالاهای دیگر مبادله می گردید. اهمیت تجارت این کالاها و حمل و نقل آن از طریق این جاده تا زمان توسعه راه های دریایی و حفر کانال سوئز ادامه داشته است .همچنین مسیر مهم گسترش تمدن باستانی چین به غرب به شمار می رفته و بیش از ۲۰۰۰ سال پیش پل تبادلات اقتصادی و فرهنگی شرق و غرب بوده است .این جاده اساساً در سلسله "هان"چین در قرن یکم قبل از میلاد شکل گرفت در آن زمان جاده ابریشم به افغانستان ،ازبکستان، ایران و شهر اسکندریه مصر ،در غرب امتداد می‌یافت راه‌اندازی جاده ابریشم باعث تبادلات مستقیم و تاثیرگذاری بین این تمدن های قدیمی شد از آن به بعد پیشرفت این تمدنها دیگر بدون ارتباط نبود و جاده ابریشم مسیر گفت و گوی تمدن های شرق و غرب نامیده شد بر اساس منابع تاریخی، مارکوپولو از راه جاده ابریشم دریایی وارد چین شده و از همین جاده به ونیز زادگاه خود بازگشته است.

 

*** بهترین فرش دستباف ابریشم و کرک وابریشم اصل قم را فقط و فقط دربرند قمات پیدا میکنید ***

 

 

 

آنچه در قالی قم و اصفهان و تبریز میبینید

 

یکجا در برند قمات ببینید.

 

 

 

 


مدیریت(شکاری): 09129615080
مدیر فروش: 09129610489

 قم: چهارراه بازار
تلفن:02537707722

یزد: خیابان مطهری 
تلفن: 03537262525

امروز 46       دیروز 54       هفته گذشته 46       ماه گذشته 3078       همه 132433

Kubik-Rubik Joomla! Extensions